Bilimsel Olarak Anksiyeteyi ve Stresi Hafiflettiği Kanıtlanmış 6 Şarkı

1-Mozart – “Canzonetta Sull’aria”

Mozart’ın “Canzonetta Sull’aria” adlı eseri, Figaro’nun Düğünü operasının 3. perdesinde yer alan kısa bir düettir. Bu parça, obua ve telli çalgılar eşliğinde icra edilir ve toplamda 62 dizeden oluşur. Ayrıca, 1994 yapımı Esaretin Bedeli (The Shawshank Redemption) filminde de müzikler arasında yer almaktadır.

2-All Saints – “Pure Shores”

Lewis-Hodgson sıralamasına göre, All Saints’in “Pure Shores” adlı şarkısı, kaygıyı hafifleten şarkılar arasında yer alıyor. Şarkının arka planında çift bas klavye ve yunus sesleri bulunurken, sözleri de rahatlamaya ve huzura odaklanıyor.

3-Enya – “Watermark”

Enya’nın ilk albümünden bir single olan “Watermark”, Warner Music UK’nin yapımcısı Rod Dickins’i etkileyerek onun dikkatini çekmişti. Dickins, şarkıyı dinledikten sonra daha huzurlu bir uyku uyuduğunu belirtmişti.

4-Dj Shah – “Mellomaniac”

DJ Shah olarak tanınan Shah’ın bestelediği “Mellomaniac”, anksiyeteyi azaltan şarkılar arasında yer alıyor. Bu parça, kaygıyı hafifletmeye yardımcı olan müzikler arasında sayılmakta.

5-Lilium – “Sleeping Inside”

Hüzün ve umudu aynı anda hissettiren bu muhteşem eser ise Lewis’e göre 2. sırada yer alıyor.

6-Marconi Union – “Weightless”

Anksiyeteyi hafiflettiği en etkili şarkı. “Weightless” şarkısı 2011 yılında Mindlab tarafından en rahatlatıcı şarkı olarak tanımlandı. Araştırmada bu şarkının diğerlerinden %11 daha rahatlatıcı olduğunu ve diğer şarkılara oranla %65’e kadar anksiyeteyi azalttığını gösteren veriler elde etti.

Çocuğunuzda Boy Kısalığını Anlamak İçin 4 İpucu

Çocuklarda boy uzaması ve büyüme-gelişme süreci ebeveynlerin en çok dikkat ettiği noktaların başında geliyor. Bazen aileler “Çocuğum yaşıtlarına göre kısa ama birden boy atacak” diye düşünebiliyor ancak durum her zaman umulduğu şekilde ilerlemiyor. Çocukların büyüme ve gelişme oranlarında; beslenme, hormonal nedenler, diyabet ve astım gibi rahatsızlıklar ile çevresel faktörler önemli rol oynuyor. Boyları cinsiyet ve yaş popülasyon ortalamasının altında kalan çocukların boy kısalığı konusunda erken teşhis ve tedavisi büyük önem taşıyor. Boy kısalığının nedenlerine göre kişiye özel uygulanan tedaviler sayesinde çocuklar normal boy potansiyeline ulaşabiliyor. Memorial Antalya Hastanesi Çocuk Endokrinolojisi Bölümü’nden Uz. Dr. Jamala Mammadova, boy kısalığı hakkında bilinmesi gerekenler hakkında bilgi verdi ve ebeveynlere önemli önerilerde bulundu.

Okul çağı çocuklarında yılda 5–6 cm uzama önemlidir

Boy kısalığı, bir çocuğun boyunun yaş ve cinsiyetine uygun standart büyüme eğrilerinin altında olması durumudur. Çocuk endokrinoloji uzmanları, büyüme eğrilerini kullanarak çocuğun boyunu değerlendirir. Bu eğriler, sağlıklı çocuk popülasyonuna göre hazırlanmış standartları temsil eder. Çocuklarda her yaşa göre beklenen yıllık büyüme hızı farklıdır: İlk bir yılda yaklaşık 20–25 cm, ikinci yılda 10–12 cm, okul öncesi dönemde 6–8 cm, okul çağında 5–6 cm, ergenlik döneminde ise 8–12 cm civarındadır. Eğer bir çocuğun boyu, yaşıtlarının %3’lük diliminin altındaysa veya büyüme hızı kendi yaşına göre beklenenden düşükse, bu durum boy kısalığı olarak değerlendirilir

Boy kısalığını anlamak için şu işaretlere dikkat!

Ebeveynler, çocuklarının boyunu düzenli olarak ölçtürmeli, bir çocuk doktoru veya endokrinoloji uzmanıyla büyüme takibi yapmalıdır. Erken teşhis, altta yatan nedenlerin belirlenmesi ve uygun tedavinin başlatılması için hayati önem taşır.

1-Yaşıtlara göre kısa boy

Çocuğun boyunun, aynı yaş ve cinsiyetteki çocuklara kıyasla belirgin şekilde kısa olması

2-Yavaş büyüme hızı

Çocuğun boy artışının, düzenli ölçümlerde beklenenden az olması

3-Fiziksel orantısızlık

Kol, bacak veya gövde arasındaki orantısızlıklar, altta yatan bir sağlık sorununa işaret edebilir

4-Gelişimsel işaretler

Ergenlikte gecikme, diş çıkmasında veya motor becerilerde gerilik gibi belirtiler boy kısalığını da işaret edebilir
Boy kısalığının nedeninin belirlenmeli

Boy kısalığının birden fazla sebebi olabilir ve her biri farklı bir yaklaşım gerektirir.

Başlıca nedenler şunlardır:

Ailevi kısa boy:Ebeveynlerin boyu kısa ise çocuk da genetik olarak kısa boylu olabilir. Bu, genellikle sağlıklı bir durumdur.
Hormonal sorunlar: Büyüme hormonu eksikliği, tiroid bezi yetersizliği veya kortizol fazlalığı büyüme geriliğine yol açabilir.
Kronik sağlık sorunları: Astım, çölyak hastalığı, diyabet veya böbrek yetmezliği gibi durumlar büyümeyi etkileyebilir.
Beslenme eksiklikleri: Yetersiz kalori, protein, vitamin (özellikle D vitamini) veya mineral (çinko, demir) alımı büyüme hızını yavaşlatabilir.
Genetik veya iskelet bozuklukları: Akondroplazi veya Turner sendromu gibi durumlar boy kısalığına neden olabilir.
İdiopatik kısa boy: Bazen altta yatan bir neden bulunamaz ve çocuk genetik potansiyeline uygun olarak kısa boylu kalır.
Boy kısalığı tespit edilen çocuk uzayabilir

Boy kısalığı olan çocuğunun boyunun uzaması durumu boy kısalığının nedenine bağlıdır. Erken teşhis ve uygun tedaviyle birçok çocuk genetik potansiyeline uygun boya ulaşabilir. Tedavi, altta yatan nedene göre şekillenir ve çocuk endokrinoloji uzmanı tarafından bireyselleştirilir. Tedavi sürecinde düzenli takip şarttır. Çocuğun büyüme hızı, hormon düzeyleri ve genel sağlık durumu izlenerek tedavi planı güncellenir. En yaygın tedavi yöntemleri arasında büyüme hormonu ve tiroid tedavisi, beslenmenin düzenlenmesi ve kronik hastalıkların kontrolü yer alır. Nadir durumlarda, iskelet bozuklukları için ortopedik veya cerrahi tedaviler gerekebilir.

Çocuklarının sağlıklı büyümesi için;

Çocuğun boyu ve kilosu düzenli ölçülmeli, büyüme eğrileri bir doktor tarafından değerlendirilmelidir.
Dengeli beslenme, yeterli uyku ve düzenli fiziksel aktivite büyüme için vazgeçilmezdir.
Büyüme hormonu, özellikle derin uyku sırasında salgılanır. Çocukların yaşına uygun uyku saatlerine uyulmalıdır.
Erken veya geç ergenlik, büyüme potansiyelini etkileyebilir. Bu durumda bir uzmana başvurulmalıdır.
Kısa boy, çocuğun özgüvenini etkileyebilir. Aileler, çocuklarını cesaretlendirmeli ve gerektiğinde psikolojik destek almalıdır.
Boy uzamasında beslenmenin önemi büyük

Beslenme, büyüme ve gelişme için temel bir yapı taşıdır. Yetersiz beslenme, özellikle protein, kalsiyum, D vitamini, çinko ve demir eksiklikleri, büyüme geriliğine yol açabilir. Ancak dengeli ve çeşitli bir diyetle bu risk azaltılabilir. Ancak beslenme, boy kısalığını önlemede tek başına yeterli olmayabilir. Eğer boy kısalığı hormonal, genetik veya kronik bir hastalıktan kaynaklanıyorsa, sadece beslenmeyle sorun çözülemez. Bu nedenle, boy kısalığı şüphesinde bir çocuk endokrinoloji uzmanına başvurulmalıdır.

Çocukların diyetinde dikkat edilmesi gerekenler

Protein kaynakları: Tavuk, balık, yumurta, süt ürünleri ve baklagiller büyüme için kritik öneme sahiptir.
Kalsiyum ve D vitamini: Süt, yoğurt, peynir ve yeşil yapraklı sebzeler kemik sağlığını destekler. D vitamini için güneş ışığına maruz kalmak veya takviye almak gerekebilir.
Çinko ve demir: Kırmızı et, tam tahıllar ve kuruyemişler bu mineraller açısından zengindir.
Dengeli kalori: Çocuğun yaşına ve aktivite düzeyine uygun kalori alımı sağlanmalıdır.

Nardugan ve Ayaz Ata ile İlgili Bilinmesi Gereken 10 Madde

1. Nardugan, Türk ve Altay topluluklarında kış gündönümüne (21–22 Aralık) denk gelen, günlerin yeniden uzamaya başlamasını kutlayan eski bir bayramdır.

2.Kelime kökeni olarak “Nar” (güneş) ve “Tugan / Doğan” (doğmak) sözcüklerinden türediği kabul edilir; anlamı “Güneşin yeniden doğuşu”dur.

3.Nardugan, doğrudan bir din bayramı değil; doğa döngüsüne ve kozmik dengeye dayalı bir mevsimsel kutlamadır.

4.Bu dönemde Akçam ağacı kutsal kabul edilir; ağacın altına dilekler bırakılır, dallarına bezler bağlanır.

5.Ayaz Ata, Türk mitolojisinde kış, soğuk ve bereketle ilişkilendirilen; yaşlı, bilge ve sakallı bir figürdür.

6.Ayaz Ata’nın yanında çoğu anlatıda Ak Kız yer alır; bu figür saflığı, iyiliği ve yeni başlangıçları simgeler.

7.Ayaz Ata, Batı kültüründeki Noel Baba’dan bağımsızdır; ancak hediye dağıtan, çocukları sevindiren bir karakter olarak benzer işlevler taşır.

8.Nardugan kutlamalarında birlikte yemek yeme, paylaşma, barışma ve yeni yıl için iyi dileklerde bulunma ön plandadır.

9.Bayram, özellikle Orta Asya Türk topluluklarında izleri görülen, ancak yazılı kaynaklardan çok sözlü kültürle aktarılan bir gelenektir.

10.Günümüzde Nardugan ve Ayaz Ata, Türk kültür tarihinin unutulmuş ama yeniden hatırlanan önemli unsurları arasında değerlendirilmektedir.

En İyi Düetler Listesi

1.Bruno Mars & Mark Ranson – Uptown Funk

2.Luis Fonsi & Daddy Yankee – Despacito

3.Dua Lipa & Sean Paul – No Lie

4.Lady Gaga & Bruno Mars – Die With A Smile

5.Beyonce & Shakira – Beautiful Liar

6.Jennifer Lopez & Pitbull – On The Floor

Altın Portakal’ın Ulusal Yarışması’nda Yer Alan Filmler Açıklandı

62. Uluslararası Antalya Altın Portakal Film Festivali’nde; Ulusal Uzun Metraj ile Ulusal Kısa ve Ulusal Belgesel Film yarışmalarında “Altın Portakal” için yarışacak filmler belli oldu.

24 Ekim- 2 Kasım 2025 tarihleri arasında bu sene 62.’si gerçekleştirilecek Uluslararası Antalya Altın Portakal Film Festivali’nin Ulusal Uzun Metraj Film Yarışması’nda 12 film yer alıyor. Altın Portakal’da filmler; En İyi Film, Dr. Avni Tolunay Jüri Özel Ödülü, Behlül Dal En İyi İlk Film Ödülü, En İyi Yönetmen, Cahide Sonku Ödülü, En İyi Senaryo, En İyi Görüntü Yönetmeni, En İyi Müzik, En İyi Kurgu, En İyi Sanat Yönetmeni, En İyi Kadın Oyuncu, En İyi Erkek Oyuncu, En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu ve En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu dallarında yarışacak. Ulusal seçkilerde tüm filmler Türkiye’de ilk kez Altın Portakal’da sinemaseverlerle buluşacak.

Ulusal Uzun Metraj Film Yarışması’nda 12 Film Altın Portakal İçin Yarışacak!

Bahçeşehir Üniversitesi İletişim Fakültesi Çizgi Film ve Animasyon Bölümü’nün kurucu başkanı, Prof. Dr. Nazlı Eda Noyan, Senarist, yazar, akademisyen Hüseyin Kuzu ve Koç Üniversitesi Medya ve Görsel Sanatlar Bölümü’nde öğretim üyesi Doç. Dr. Suncem Koçer’in ön seçici kurulunu oluşturduğu Ulusal Uzun Metraj Film Yarışması’nda farklı sinema kültürlerine ait, içinde bolca çeşitlilik bulunduran geniş bir yelpaze bulunuyor.

“Ulusal Uzun Metraj Yarışması” filmleri arasında; Şeyhmus Altun’un yönettiği, Fevziye Hazal Yazan ve Şeyhmus Altun’un yapımcılığını üstlendiği ‘Aldığımız Nefes’, yönetmenliğini Sunay Terzioğlu, yapımcılığını Timur Harzadın’ın üstlendiği ‘Bağlar, Kökler ve Tutkular’, Erdem Yener’in yönetmenliği, Hüseyin Yener’in yapımcılığı ile ‘Barselo’, K. Erkan Yazıcı’nın yazıp yönettiği, Mahpare Tanın ve Myrıam Carrel’in yapımcılığını üstlendiği ‘Doğudan Fragmanlar’,Ziya Demirel’in yönettiği, Anna Maria Aslanoğlu ve Emre Oskay tarafından yapımcılığı gerçekleştirilen ‘En Güzel Cenaze Şarkıları’, Özcan Alper’in yönettiği Emre Oskay ve Soner Alper’in yapımcılığını yürüttüğü ‘Erken Kış’, yönetmenliğini Ensar Altay, yapımcılığını ise Süleyman Civliz ve yine Ensar Altay’ın üstlendiği ‘Kanto’, Ragıp Ergün’ün yönettiği Özlem Öcalmaz Yıldız, Jeanne-Peri Foucault, Ozan Yıldız ve yine Ragıp Ergün’ün yapımcılığı ile ‘Noir, Tunç Davut’un yönetmenliğini üstlendiği, Sinem Altındağ, Tunç Davut, Faruk Güven, Hakkı Yazıcı ve Cem Yılmazer’in yapımcılığını gerçekleştirdiği ‘Kesilmiş Bir Ağaç Gibi’, Hasan Tolga Pulat’ın yazıp yönetmenliği, yapımcılığı Tuncay Kaymaz ve Tayfun Burus ile ‘Parçalı Yıllar’, Emre Sert ve Gözde Yetişkin’in yazıp yönettiği, Kerem Çelebi, Emre Sert ve Gözde Yetişkin ve Ender Sevim’in yapımcılığını gerçekleştirdiği ‘Sahibinden Rahmet’, yönetmenliğini ve yapımcılığını Seyfettin Tokmak’ ın üstlendiği ‘Tavşan İmparatorluğu’ yer alıyor.

Altın Portakal’da Kısa ve Belgesel Film Yarışmalarındaki Filmler Açıklandı

Ön seçici kurulunu Mersin Üniversitesi İletişim Fakültesi Radyo, Sinema ve Televizyon Bölümü’nde öğretim üyesi Prof. Senem Duruel Erkılıç, Sinema yazarı, Digiturk Sinema Kanalları program yöneticisi Okan Arpaç ve Belgeselci, akademisyen Ayşegül Selenga Taşkent’in oluşturduğu Ulusal Kısa ve Belgesel Film yarışmalarında yarışacak filmler belli oldu.

Ulusal Kısa Film Yarışması’nda; yönetmen ve yapımcılığını Alina Evirgen’in üstlendiği ‘Adako’, yönetmenliği Okan Akgün, yapımcılığı Suat Köçer tarafından gerçekleştirilen ‘Akşam Yemeği’, yönetmenliğini Sandra Peso ve yapımcılığını Anna Maria Aslanoğlu’nun üstlendiği ‘Bimba’, yönetmenliği Hamdi Furkan Yıldırım, yapımcılığı Sait Dindar, Faruk Ulusoy ve Hamdi Furkan Yıldırım tarafından gerçekleştirilen ‘Defne’, yönetmenliğini Gizem İbak, yapımcılığını Burhan Gün’ün üstlendiği ‘Eudaimonia’, Nuh Lalbay’ın yönetmenliği ile ‘Giderayak’, yönetmenliği Mehmet Oğuz Yıldırım, yapımcılığı Ahmet Toğaç, Sami Yıldırım ve Mehmet Oğuz Yıldırım tarafından gerçekleştirilen ‘Kudret’, yönetmenliğini Deniz Koloş, yapımcılığını yine Deniz Koloş, Cengiz Karadağ, Onur Güler ve Simay Antep’in üstlendiği ‘Ölüm Bizi Ayırana Dek’, yönetmenliği Hazan Beklen, yapımcılığı Dorukhan Acar ile ‘Soğuk Beyaz’, yönetmenliği Özer Arslan, yapımcılığı Hüseyin Göçmez tarafından gerçekleştirilen ‘Verdiğiniz Bilginin Doğruluğu İçin Teşekkür Ederiz’ filmleri yer alıyor.

Ulusal Belgesel Film Yarışması’nda; yönetmen ve yapımcılığını Barış Altı’nın üstlendiği ‘Berona’, yönetmenliği Evrim Çervatoğlu, yapımcılığı Sibel Seniha Özorhon, Kuzey Yücehan Sevgican ve Evrim Çervatoğlu tarafından gerçekleştirilen ‘KEÇİ501’, yönetmenliğini Ali Urgancı, yapımcılığı Kaan Urgancıoğlu’nun üstlendiği ‘Kendal’a Bir Heykel’, yönetmenliği Aslı Atasoy’un, yapımcılığını da yine Aslı Atasoy ve Hakan Kasırga’nın gerçekleştirdiği ‘Kitabın Rüyası’, yönetmenliği Tolga Oskar’ın, yapımcılığını Bayazıt Yüksekdam ve yine Tolga Oskar ve yaptığı ‘Nilgün’, Tayfun Belet yönetmenliği, Nur Deriş ve yine Tayfun Belet’in yapımcılığı ile ‘Roman Gibi’, Güneş Kazdal ve Jehan Barbur’un yönetmenliğini yine Jehan Barbur’un yapımcılığını üstlendiği ‘Tanıştığıma Memnun Oldum’, Feyyaz Yıldırım yönetmenliği, Ferahnaz Ör, Meryem Yavuz, Ahmet Kenan Bilgiç, Melda Çınar ve yine Feyyaz Yıldırım’ın yapımcılığı ile ‘The Making Of Michel Petite’, Selin Aktaş ve Murat Kadir Toy’un yönetmen ve yapımcılığını üstlendiği ‘Üstad Mehmed Siyah Kalem’, Rıza Oylum’un yazıp yönettiği, yapımcılığını Murat Yıldırım ve yine Rıza Oylum’un gerçekleştirdiği ‘Yerli Yurtsuz’ filmleri yer alıyor.

62. Uluslararası Antalya Altın Portakal Film Festivali’nde ödüller 1 Kasım 2025, Cumartesi günü gerçekleştirilecek olan ödül töreninde açıklanacak.

Ulusal Uzun Metraj Film Yarışması

Aldığımız Nefes — Yönetmen: Şeyhmus Altun | Yapımcı: Şeyhmus Altun, Fevziye Hazal Yazan
Bağlar, Kökler ve Tutkular — Yönetmen: Sunay Terzioğlu | Yapımcı: Timur Harzadın
Barselo — Yönetmen: Erdem Yener | Yapımcılar: Hüseyin Yener, Erdem Yener
Doğudan Fragmanlar — Yönetmen: K. Erkan Yazıcı | Yapımcı: Mahpare Tanın, Myrıam Carrel
En Güzel Cenaze Şarkıları — Yönetmen: Ziya Demirel | Yapımcı: Anna Maria Aslanoğlu , Emre Oskay
Erken Kış — Yönetmen: Özcan Alper | Yapımcılar: Emre Oskay, Soner Alper
Kanto — Yönetmen: Ensar Altay | Yapımcılar: Süleyman Civliz, Ensar Altay
Noir — Yönetmen: Ragıp Ergün | Yapımcılar: Özlem Öcalmaz Yıldız,Jeanne-Peri Foucault, Ozan Yıldız, Ragıp Ergün
Kesilmiş Bir Ağaç Gibi — Yönetmen: Tunç Davut | Yapımcılar: Sinem Altındağ, Hakkı Yazıcı, Cem Yılmazer, Tunç Davut, Faruk Güven
Parçalı Yıllar — Yönetmen: Hasan Tolga Pulat | Yapımcılar: Tuncay Kaymaz, Tayfun Burus
Sahibinden Rahmet — Yönetmenler: Emre Sert, Gözde Yetişkin | Yapımcılar: Kerem Çelebi, Emre Sert, Gözde Yetişkin, Ender Sevim
Tavşan İmparatorluğu — Yönetmen & Yapımcı: Seyfettin Tokmak

Ulusal Kısa Film Yarışması

Adako — Yönetmen & Yapımcı: Alina Evirgen
Akşam Yemeği — Yönetmen: Okan Akgün | Yapımcı: Suat Köçer
Bimba — Yönetmen: Sandra Peso | Yapımcı: Anna Maria Aslanoğlu
Defne — Yönetmen: Hamdi Furkan Yıldırım | Yapımcılar: Sait Dindar, Faruk Ulusoy, Hamdi Furkan Yıldırım
Eudaimonia — Yönetmen: Gizem İbak | Yapımcı: Burhan Gün
Giderayak — Yönetmen: Nuh Lalbay
Kudret — Yönetmen: Mehmet Oğuz Yıldırım | Yapımcılar: Ahmet Toğaç, Sami Yıldırım, Mehmet Oğuz Yıldırım
Ölüm Bizi Ayırana Dek — Yönetmen: Deniz Koloş | Yapımcılar: Deniz Koloş, Cengiz Karadağ, Onur Güler, Simay Antep
Soğuk Beyaz — Yönetmen: Hazan Beklen | Yapımcı: Dorukhan Acar
Verdiğiniz Bilginin Doğruluğu İçin Teşekkür Ederiz — Yönetmen: Özer Arslan | Yapımcı: Hüseyin Göçmez

Ulusal Belgesel Film Yarışması

Berona — Yönetmen & Yapımcı: Barış Altı
KEÇİ501 — Yönetmen: Evrim Çervatoğlu | Yapımcılar: Sibel Seniha Özorhon, Kuzey Yücehan Sevgican, Evrim Çervatoğlu
Kendal’a Bir Heykel — Yönetmen: Ali Urgancı | Yapımcı: Kaan Urgancıoğlu
Kitabın Rüyası — Yönetmen: Aslı Atasoy | Yapımcılar: Aslı Atasoy, Hakan Kasırga
Nilgün — Yönetmen: Tolga Oskar | Yapımcılar: Tolga Oskar, Bayazıt Yüksekdam
Roman Gibi — Yönetmen: Tayfun Belet | Yapımcılar: Tayfun Belet, Nur Deriş
Tanıştığıma Memnun Oldum — Yönetmenler: Güneş Kazdal, Jehan Barbur | Yapımcı: Jehan Barbur
The Making Of Michel Petite — Yönetmen: Feyyaz Yıldırım | Yapımcılar: Ferahnaz Ör, Feyyaz Yıldırım, Meryem Yavuz, Ahmet Kenan Bilgiç, Melda Çınar
Üstad Mehmed Siyah Kalem — Yönetmenler & Yapımcılar: Selin Aktaş, Murat Kadir Toy
Yerli Yurtsuz — Yönetmen & Senarist: Rıza Oylum | Yapımcılar: Rıza Oylum, Murat Yıldırım

2026’da Yapay Zekâ Alanında Ortaya Çıkması Beklenen 27 Startup Fırsatı

1. Multimodal veri altyapıları

Şirketlerdeki doküman, fotoğraf, video ve ses gibi farklı veri türlerini aynı anda analiz edip anlamlandırabilen yapay zekâ altyapıları.

2. Agent-native AI altyapıları

Yazılımların insanlar yerine yapay zekâ ajanları tarafından kullanılacağı yeni sistem mimarileri.

3. Multimodal yaratıcı üretim araçları

Metin, görüntü veya video gibi farklı içerikleri kullanarak yeni görseller, videolar veya tasarımlar üreten AI araçları.

4. AI-native veri analizi ve iş zekâsı sistemleri

Şirket verilerini analiz eden, rapor yazan ve stratejik öneriler sunabilen yapay zekâ destekli analiz platformları.

5. Etkileşimli video platformları

Kullanıcıların sadece izlemek yerine içinde gezebildiği veya yön verebildiği yeni nesil video deneyimleri.

6. AI-native üniversite ve eğitim platformları

Eğitimin büyük bölümünün yapay zekâ tarafından kişiye özel hale getirildiği yeni nesil eğitim sistemleri.

7. Kişisel sağlık takip ekosistemleri

Hasta olmayan insanların bile sağlık verilerini sürekli izlemek ve analiz etmek istediği yeni sağlık teknolojileri.

8. AI destekli hikâye ve dünya üretim motorları

Basit bir metin komutuyla oyun veya film için tam bir sanal dünya oluşturabilen sistemler.

9. Gizlilik temelli blokzincir ağları

Kullanıcı verilerinin gizliliğini korumayı temel özellik haline getiren yeni kripto altyapıları.

10. Tahmin piyasaları (prediction markets)

Kullanıcıların ve yapay zekâ sistemlerinin birlikte geleceğe dair tahminlerde bulunduğu yeni finansal platformlar.

11. AI ajanları için kriptografik kimlik sistemleri

Yapay zekâ ajanlarının güvenli şekilde işlem yapabilmesi için dijital kimlik ve imza altyapıları.

12. Stake edilmiş medya modelleri

İçerik üreticilerinin veya kullanıcıların içeriklere finansal olarak “katkı koyduğu” yeni medya ekonomisi.

13. AI-native finans ve kurumsal altyapılar

Şirket operasyonlarının önemli bölümünü doğrudan yapay zekâ sistemlerinin yönettiği finans platformları.

14. Dikey AI platformları

Sağlık, hukuk veya lojistik gibi tek bir sektöre odaklanan özel yapay zekâ yazılımları.

15. AI ses ajanları

Müşteri hizmetleri, satış veya destek süreçlerini tamamen yapay zekâ ile yürüten sesli sistemler.

16. AI-native bankacılık altyapısı

Bankacılık işlemlerini hızlandıran ve otomatikleştiren yeni nesil yapay zekâ tabanlı finans teknolojileri.

17. AI destekli endüstriyel üretim şirketleri

Üretim süreçlerinin büyük bölümünü yapay zekâ ve otomasyonun yönettiği yeni sanayi şirketleri.

18. Modüler AI fabrikaları

Yapay zekâ destekli üretim modüllerinin bir araya gelerek fabrika sistemleri oluşturduğu yeni üretim modeli.

19. Fiziksel dünya gözlemlenebilirliği

Şehirler, enerji şebekeleri veya altyapı sistemlerini gerçek zamanlı izleyen veri platformları.

20. Otonom bilimsel laboratuvarlar

Hipotez kuran, deney tasarlayan ve sonuçları analiz eden yapay zekâ destekli araştırma laboratuvarları.

21. Ürün yöneticileri için AI araçları

Şirketlerin hangi ürünü geliştirmesi gerektiğini analiz eden yapay zekâ sistemleri.

22. AI-native hedge fund’lar

Yatırım kararlarını büyük ölçüde yapay zekâ algoritmalarının verdiği fon yönetim şirketleri.

23. AI-native ajanslar

Hizmet yerine yapay zekâ ile üretilmiş bitmiş ürünler sunan yeni nesil ajans modelleri.

24. Stablecoin tabanlı finansal hizmetler

Kripto para temelli ödeme, yatırım ve finans çözümleri.

25. Kamu için yapay zekâ sistemleri

Devlet kurumlarının başvuru, form ve veri işlemlerini otomatikleştiren AI çözümleri.

26. Modern metal ve ağır sanayi üretimi

Eski üretim yöntemlerini yapay zekâ ve yeni enerji teknolojileriyle dönüştüren sanayi girişimleri.

27. Fiziksel işler için AI rehberliği

Bir işçi çalışırken kamera veya gözlük aracılığıyla ona gerçek zamanlı talimat veren yapay zekâ sistemleri.

Akran Zorbalığına Karşı 7 Etkili Önlem

Masum görünen şakalar, kırıcı davranışlar ya da şiddete varan eylemler… Son yıllarda akran zorbalığı dünya genelinde olduğu gibi ülkemizde de giderek artıyor. Özellikle sosyal medya ve dijital iletişim araçlarının yaygınlaşmasıyla birlikte zorbalığın çeşitleri okul koridorlarından cep telefonu ekranlarına kadar taşınıyor. Aile, okul ve toplumun bilinçlenmesiyle birlikte alınabilecek önlemler kritik önem taşıyor.

1.Çocuğunuza bağırıp aşağılamayın

Ebeveynlerin kendi sosyal ilişkilerindeki tutumları çocuklar tarafından model alınır. Evde bağırma ve aşağılama olmaması, çocuğun aynı davranışları benimsemesini engeller.

2.Yargılamadan konuşun ve açık iletişim kurun

Çocukla düzenli ve güven verici konuşmalar yapmak, yaşadığı olumsuzlukları paylaşmasını kolaylaştırır. Açık uçlu sorular çocuğun

kendini ifade etmesini destekler.

3.Öğretmeni ve okul yönetimiyle temasta olun

Okul yönetimi, öğretmenler ve velilerin ortak dili zorbalıkla mücadelede başarıyı artırır. Düzenli iletişim, çocuğun okul içi ilişkilerini sağlıklı takip etmeyi sağlar.

4.Güvenli alanlar oluşturun

Okulda çocukların kendilerini güvende hissedecekleri alanlar ve yeterli öğretmen gözetimi, zorbalık riskini önemli ölçüde azaltır.

5.Empati kazandırın

Çocuklara başkalarının duygularını anlamayı öğretmek, zorbalığa yönelme olasılıklarını düşürür. Empati eğitimi uygulanan ortamlarda zorbalık vakaları ciddi oranda azalır.

6.İnternette karşılaşabilecekleri tehlikeleri anlatın

Çocuklara siber zorbalık risklerini anlatın. Mesaj veya görsel paylaşmadan önce düşünme alışkanlığı kazandırmak, dijital ortamda korunmaları için kritik bir adımdır.

7.Belli etmeden gözlemleyin

Çocuğu fark ettirmeden gözlemlemek, zorbalığa maruz kaldığını veya zorbalık yaptığını erken fark etmenizi sağlar. Gerektiğinde profesyonel destek almak, kalıcı etkileri önler.

Denebunu Awards için Oylama Süreci Başladı!

4 milyondan fazla Denebunu üyesinin oylarıyla belirlenen, bu yıl yedincisi düzenlenecek olan Denebunu Awards için heyecan dolu oylama süreci başladı! Bu yılın en sevilen; markalarını, projelerini, ürünlerini, başarılı iş birliklerini, oyuncu ve influencerlarını Denebunu web sitesi üzerinden üye olup 29 Eylül 2025 tarihine kadar oy vererek, destekleyebilirsiniz!

2018 yılından bu yana pazarlama ve reklam sektörüne katkı sağlayan markaların ürünlerini, sevilen projeleri, iş birliklerini, influencer ve oyuncuların başarılarını ödüllendiren Denebunu Awards bu yıl yedinci kez düzenlenecek. Toplam 25 kategorinin 12’sinde sektörün önde gelen markaları, 13’ünde ise en sevilen influencerlar, marka iş birlikleri ve ünlü isimler ödüllendirilecek. Kazananlar ise 4 milyondan fazla Denebunu üyesinin oylarıyla belirlenecek.

Siz de denebunu.com adresinden üye olup, 29 Eylül 2025 tarihine kadar oy kullanarak sevdiğiniz markaların ürünlerini, influencerları ve ünlü isimleri destekleyerek heyecan dolu oylama sürecine ortak olabilirsiniz!

İşte Yedinci Denebunu Awards’ın Merakla Beklenen Kategori ve Adayları:

1-Yılın En İyi Ev Bakım Ürünü

Perwoll Hassas Bakım Sıvı Çamaşır Deterjanı – Siyah Yenileme

Peros Renk Uzmanı Sıvı Bakım Deterjanı – Renkliler

Frosch Bulaşık Makinesi Parlatıcısı

Solo Temizlikte Ultra Güç Sedir Ağacı & Yasemin Esintisi Yüzey Temizlik Havlusu

Bingo Akıllı Kapsül Pro Max Bulaşık Makinesi Tableti

Pril Ultra Güç Limon Bulaşık Deterjanı

2-Yılın En İyi Kişisel Bakım Ürünü

Listerine Cool Mint Ağız Bakım Suyu

Avène Yatıştırıcı, Rahatlatıcı ve Ferahlatıcı Termal Su

Avon Far Away Shine EDP

Dalan Botanica Şakayık Banyo & Duş Jeli

Gillette Venus Bikini Bölgesi Tıraş Makinesi

Oral-B 3D White Clinical Diş Macunu

Aqua di Polo 1987 La Rocca Sense Kadın EDP

3-Yılın En İyi Vücut Bakım Ürünü

Centesol Onarıcı Vücut Bakım Losyonu

CeraVe Kuru ve Çok Kuru Ciltler için Nemlendirici Krem

Ladan Wellness Nemlendirici ve Besleyici Vücut Sütü

Mustela Stelatopia+ Lipit Yenileyici Krem

Aveeno Rahatlatıcı Vücut Bakım Yağı

4-Yılın En İyi Cilt Bakım Ürünü

Avène Cicalfate+ Onarıcı Bakım Kremi

Eighth Color Iced Coffee Göz Kremi

S’hevec Glyc-Alright Gözenek Sıkılaştırıcı, Leke Karşıtı Tonik

Iva Natura Yoğun Nemlendirici Gece Kremi

Facelab Akne Kurutucu Losyon

Clinique Moisture Surge™ 100 Saat Etkili Nemlendirici

5-Yılın En İyi Yüz ve Makyaj Temizleme Ürünü

La Roche-Posay Effaclar Jel Yağlı/Akneye Eğilim Gösteren Ciltler için Yüz Temizleme Jeli

Nivea Aydınlatıcı Micellar Makyaj Temizleme Suyu

Bioderma Sensibio H2O Yüz ve Makyaj Temizleme Suyu

Iva Natura Yüz Temizleme Jeli Sabun Otu Özlü

Cosmed Day to Day Yüz Temizleme Jeli

Neutrogena Hydra Boost Makyaj Temizleme Mendili

6-Yılın En İyi Makyaj Ürünü

Maybelline New York Instant Perfector Glow 4 Etki 1 Arada Fondöten

Note Cosmetics 3 in 1 Glowing Skin Tinted Moisturizer 50 SPF+ Işıltılı Aydınlatıcı Krem

Neva Kaş Boyama Seti Doğal Kahve

Görkito Makyaj Süngeri Bordo

L’Orèal Paris Glotion All-In-One Doğal Işıltılı 901 – Fair Glow

7-Yılın En İyi İçeceği

Doğanay Fermente Turşu Suyu Acılı

NESCAFÉ Fine Blend

Avoya Blend Greyfurt & Bahçe Nanesi

Tea Co. Destiny’s Chai – Tarçın ve Karanfil Siyah Çay

8-Yılın En İyi Serumu

Kiehl’s Truly Targeted Blemish-Clearing Solution

S’hevec Glow Me Like You Do Aydınlatıcı ve Cilt Tonunu Eşitleyici Leke Karşıtı C Vitamini Serum

Eighth Color Pink Lemonade – Yenileyici ve Cilt Bariyerini Koruyucu Cilt Bakım Serumu

L’Orèal Paris Bright Reveal Koyu Leke Karşıtı Serum

Lierac Laboratoires Premium Tüm Yaşlanma Belirtilerine Karşı Serum

Estèe Lauder Advanced Night Repair Serum

Lancôme Génifique Ultimate Serum

9-Yılın En İyi Maskarası

L’Oréal Paris Panorama Hacim Veren Maskara Siyah

Estée Lauder Turbo Lash Maskara

Note Cosmetics First Class Hacim ve Uzatma Etkili Maskara

Maybelline New York Lash Sensational Firework Maskara

Lancôme Hypnôse Drama Maskara

10-Yılın En İyi Saç Bakım Ürünü

Elseve Hydra Nem ile Dolgunlaştıran Sprey Serum

Head & Shoulders DERMA Xᴾᴿᴼ Scalp Revitaliser Saç Dökülme Karşıtı Durulanmayan Saç Derisi Serumu

Gliss Oil Nutritive Besleyici Sıvı Saç Kremi

OGX Argan Oil of Morocco Yenileyici Saç Bakım Yağı

Kérastase Elixir Ultime Saç Bakım Yağı

Pantene Pro-V Miracles Bond Repair Yoğun Saç Maskesi

11-Yılın En İyi Şampuanı

Tresan The Earth Plant Based Collagen + Biotin Şampuan

John Frieda Kuru ve Hasar Görmüş Saçlar için Şampuan

VICHY DERCOS Kepek Karşıtı Şampuan Normal ve Yağlı Saçlar için

URBAN Care Rosemary & Clove Saç Bakım Şampuanı

Aveda Invati Ultra Advanced Saç Dökülmesine Karşı Şampuan

12-Yılın En İyi Güneş Bakım Ürünü

b-good care Invisible Sun Fluid Yüksek Koruma Yüz Güneş Sütü SPF50+

L’Oréal Paris Bright Reveal Koyu Leke Karşıtı Fluid SPF 50+ Yüz Güneş Kremi

La Roche-Posay Anthelios Uvmune 400 Invisible Fluid SPF 50+ Güneş Koruyucu

Garnier C Vitamini Parlak Günlük UV Korumalı Güneş Yüz Kremi Işıltılı Doku SPF 50+

New Well SPF 50+ Güneş Kremi Yüksek Koruma

13-Yılın En İyi TikToker’ı

Aleyna Beyazgül

Ceren Morova Özer

İlayda Sürücü

Simay Dal

Sinem Çiçek

14-Yılın Parlayan İsmi

Alisa Sezen Sever

Atakan Özkaya

Ebrar Karabakan

Melis Minkari

Mina Demirtaş

15-Yılın Lifestyle Influencer’ı

Damla Altun

Duygu Özaslan

Elvin Levinler

Mina Ceran

Yasemin Şefkatli Tatlıses

16-Yılın En İyi YouTube Kanalı

Alper Rende

Belkıs TV

Big5

Meryem Can

Noluyo Ya ¿

17-Yılın En Sevilen Girişim Ürünü

Ece Tuncel | De Tulum

Eda Ece | Jaya

Fulya Zenginer | Agula

Ogün Alibaş & Elif Hazal Tan | Thin

Şeyda Erdoğan | ADVB

18-Yılın Stil Sahibi Kadını

Burcu Esmersoy

Ceylan Atınç

Ece Sükan

Sedef Avcı

Yasemin Kay Allen

19-Yılın Stil Sahibi Erkeği

Aytaç Şaşmaz

Birkan Sokullu

Furkan Andıç

Selahattin Paşalı

Taro Emir Tekin

20-Yılın En İyi Kadın Oyuncusu

Cemre Baysel

Demet Özdemir

Hazal Subaşı

İrem Sak

Sinem Ünsal

21-Yılın En İyi Erkek Oyuncusu

Aras Aydın

Giray Altınok

Hakan Kurtaş

Mert Yazıcıoğlu

Ulaş Tuna Astepe

22-Yılın En İyi Podcast Programı

Danla Bilic | DanlaCast

Deniz Dülgeroğlu | Merdiven Altı Terapi

Ece Targıt Günşiray | Yoldayız Geliyor Musun?

Ortamlarda Satılacak Bilgi

Tuba Güleç | Dr. Gulec Radio

23-Yılın Influencer Marka İş Birliği

Cemre Solmaz x Maybelline New York

Gamze Erçel x Penti

Hasçelikler and the City x Dimes

Rachel Araz Kiresepi x Prima

Sibil Çetinkaya x Koton

24-Yılın En İyi Kadın Marka Yüzü & İş Birliği

Aptamil Çocuk Devam Sütü x Aslı Enver

Emotion x Hande Erçel

Gliss x Beren Saat

Maruderm Cilt Bakım x İlayda Alişan

Signal x Sıla Türkoğlu

25-Yılın En İyi Erkek Marka Yüzü & İş Birliği

AXE x Çakal

Etat Pur x Cemal Can Canseven

Gillette x Kenan Yıldız

Lipton Ice Tea x Kubilay Aka

Yves Rocher x Alp Navruz

Murat Daltaban’ın Netizenlist Okurları İçin Seçtiği 10 Muhteşem Tiyatro Eseri

1. Orestea Üçlemesi – Aiskhylos

2.Kral Oidipus – Sophokles

3.Medea – Euripides

4.Hamlet – William Shakespeare

5.Macbeth – William Shakespeare

6.Faust – Johann Wolfgang von Goethe

7.Tartuffe – Molière

8.Gergedan – Eugène Ionesco

9.Arturo Ui – Bertolt Brecht

10.Mezopotamya Üçlemesi – Murathan Mungan

Kimya Sektöründe En Fazla İhracat Yapan 2024 İhracat Yıldızları

1-Anorganik Kimyasallar İhracatı

Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü

2-Kauçuk Hortumlar İhracatı

Polimer Kauçuk Sanayi ve Pazarlama A.Ş.

3-Platik Ev ve Mutfak Eşyaları İhracatı

Demka Platik Züccaciye Tic. LTD. ŞTİ.

4-Ayakkabı ve Mobilya Boyaları İhracatı

Çığır Kimya Ticaret ve Sanayi A.Ş.

5-Kauçuk Profil, Levha, Bant ve Kayışlar İhracatı

Kale Kayışları Sanayi Dış Ticaret A.Ş.

6-Plastik Kırtasiye ve Oyuncak İhracatı

Derya Kırtasiye Malzemeleri Dış Tic. Ltd. Şti.

7-Boya Vernik Mürekkepler İhracatı

Akkim Yapı Kimyasalları San.ve Tic. A.Ş

8-Kimyasal Gübreler İhracatı

Gemlik Gübre Sanayi A.Ş.

9-Platikten Mamul Diğer Eşyalar İhracatı

Işılplast Plastik Sanayi ve Tic. A.Ş.

10-Deterjan Yıkama İhracatı

Procter and Gamble Tük. Mal. San. A.Ş.

11-Kişisel Bakım Ürünleri İhracatı

Evyap International Dış. Tic. A.Ş.

12-Plastikten Mamul Filmler ve Levhalar İhracatı

Constantia Propak Ambalaj Üretim ve Pazarlama A.Ş.

13-Diğer Kauçuk Eşyalar İhracatı

Teklas Kauçuk San. ve Tic. A.Ş.

14-Koku Kimyasalları İhracatı

Seluz Kimya Kozmetik Tic. ve San. A.Ş.

15-Plastikten Tek Kullanımlık Ev ve Mutfak Eşyaları İhracatı

Arcplast Plastik Sanayi A.Ş.

16-Diğer Plastik Hammaddeler

Kimteks Poliüretan San. ve Tic. A.Ş.

17-Lezzet Kimyasalları İhracatı

IFF Turkey Aroma ve Esans Ür. Satış Tic. A.Ş.

18-Polimer Compoundları İhracatı

Politem Plastik ve Teks. Paz. San. Dış. Tic. A.Ş.

19-Esnek Plastik Ambalaj İhracatı

Elif Plastik Ambalaj San. ve Tic. A.Ş.

20-Madeni Yağlar İhracatı

Shell&Turcas Petrol A.Ş.

21-Renkli Kozmertikler İhracatı

Kosan Kozmetik Paz. ve Ticaret A.Ş.

22-Haşere Öldürücüler ve Kovucular İhracatı

Kozmo Kimya San. ve Dış. Tic. Ltd. Şti.

23-Medikal İhracatı

VSY Biyoteknoloji ve İlaç Sanati A.Ş.

24-Sabun İhracatı

Colgate Palmolive Tem. Ürn. San. ve Tic. A.Ş.

25-Islak Temizleme Mendilleri İhracatı

Sapro Temizlik Ürünleri San. ve Tic. A.Ş.

26-Mineral Yakıtları İhracatı

Star Rafineri Anonim Şirketi

27-Sert Plastik Ambalaj İhracatı

Bericap Kapak ve San. A.Ş.

28-İlaç İhracatı

World Medicine İlaç San. ve Tic. A.Ş.

29-Muhtelif Kimyasallar İhracatı

Ege Kimya San. ve Tic. A.Ş.

30-Tekstil Kimyasalları İhracatı

ABC Deterjan San. ve Tic. A.Ş.

31-İnşaat Plastikleri İhracatı

European Dış Tic. A.Ş.

32-Oda Kokuları İhracatı

Eyfel Kozmetik Anonim Şirketi

33-Termoplastikler İhracatı

Organik Kimya San. ve Tic. A.Ş.

34-Kauçuk Hammadde ve Vulkanize Olmamış Hamurlar İhracatı

Ravago Petrokimya Üretim A.Ş.

35-Organik Kimyasallar İhracatı

Plastay Kimya Sanayi ve Ticaret A.Ş.

36-Yapıştırıcılar Tutkallar Enzimler İhracatı

Akkim Yapı Kimyasalları San. ve Tic. A.Ş.

Boyner’den İndirim Korumalı Alışveriş

Boyner, perakende sektöründe yeni bir güven standardı oluşturuyor. İndirim beklemekten uykusuz kalanları koruyan bir sistem geliştiren Boyner, “İndirim Korumalı Alışveriş” uygulamasıyla alışveriş yapanların “Aldığım ürünün fiyatı düşer mi” kaygısını sessizce ortadan kalkıyor. Boyner’in “İndirim Korumalı Alışveriş” uygulaması, sadece kampanya dönemlerinde değil, yıl boyunca müşteriye güven veren bir alışveriş deneyimi sunmayı vadediyor.

1-Alışveriş sonrası fiyat düşüşü artık sorun değil

Ürün fiyatı sonradan düşerse fark geri ödeniyor, alışveriş pişmanlığa dönüşmüyor.

2-30 gün boyunca fiyat garantisi sağlanıyor

Satın alma tarihinden itibaren 30 gün boyunca fiyatlar sistem tarafından takip ediliyor.

3-İndirimleri beklemeye gerek kalmıyor

Beğenilen ürün için indirim beklemek tarihe karışıyor; alınan ürün 1 ay içinde indirime girerse aradaki fark iade ediliyor.

4-Online ve mağaza alışverişleri kapsama dahil

Uygulama hem fiziksel mağazalarda hem de online alışverişlerde geçerli.

5-Tüketici lehine yeni bir standart oluşturuluyor

Uygulama, perakende sektöründe güven temelli yeni bir dönemin kapısını aralıyor.

6-Kampanya dönemlerine ait kâbus sona eriyor.

“Sezon başında aldığım ürünün fiyatı ya kısa bir süre sonra düşerse” sorusu ortadan kalkıyor.

7-Tüketici sadakati ödüllendiriliyor

İade edilen tutarlar alışverişlerde tekrar kullanılabiliyor, sistem bir ödül mekanizmasına dönüşüyor.

8-Yeni sezon ürünleri için de geçerli

Yıl boyunca devam edecek fiyat koruması yeni sezon ve sezonsuz tüm ürünleri kapsıyor.

9-Pazarlama değil, doğrudan fayda sunuyor

Sistem, geçici bir kampanya değil; kalıcı ve sürdürülebilir bir müşteri faydası sunuyor.

10-Güvene dayalı alışveriş alışkanlığı teşvik ediliyor

Marka ile müşteri arasındaki bağ, güven ilişkisi üzerinden güçleniyor.

Dillerde Özgürlük: 11 Dilde “Freedom” Ne Anlama Geliyor?

Her dil, özgürlük kavramını yalnızca bir kelimeyle değil, bir dünya görüşüyle taşır. Isaiah Berlin’in negatif ve pozitif özgürlük ayrımı, bu farklılıkların daha iyi anlaşılmasını sağlar. Aşağıda özgürlüğün 11 dildeki karşılıkları ve bu kavramın kültürel arka planları yer alıyor.

1. İngilizce – Freedom / Liberty

Freedom, Eski İngilizce “freodom”dan gelir. Kişisel bağımsızlık, dış müdahaleden azade olma hâlidir.
Liberty, Latince libertas kökünden gelir. Daha çok hukuki ve siyasal bağlamda kullanılır.
Anglo-Sakson gelenekte özgürlük, bireysel alanın korunması (negatif özgürlük) olarak tanımlanır. ABD Anayasası’nda “life, liberty and the pursuit of happiness” ifadesiyle somutlaşır.

2. Fransızca – Liberté

Latince “libertas”tan türetilmiştir.
Fransız Devrimi’nin üçlemesinde (“Liberté, Égalité, Fraternité”) yer alır ve devrimci bir anlam taşır.
Pozitif özgürlüğün temsilidir; halkın egemenliği, yurttaşın aktif katılımı vurgulanır.

3. Almanca – Freiheit

Eski Yüksek Almanca “vriheit” kökünden gelir; “bağımsız olma durumu” anlamındadır.
Alman düşüncesinde özgürlük, özellikle Kant’ın etkisiyle akılla özdeşleşmiştir. Ahlaki özerklik, bireysel keyfiyetten daha üstündür.
Bu nedenle Freiheit, disiplinle iç içe düşünülür.

4. Türkçe – Özgürlük / Hürriyet

Özgürlük, “öz” ve “gür” kelimelerinden türetilmiş, yapısal olarak Türkçedir.
Hürriyet, Arapça “hurr” kökünden gelir ve Osmanlı döneminde yaygındı.
Cumhuriyet sonrasında daha laik ve birey merkezli bir ifade olarak “özgürlük” öne çıkmıştır. Tanzimat’tan bugüne kadar siyasi ve kültürel mücadelelerin merkezindedir.

5. Arapça – حرية (hurriyyah)

“Hurr” kökü, “köle olmayan” anlamına gelir.
İslam öncesi Arap toplumunda “hür” olmak sosyal statüyü belirlerdi.
Modern Arap dünyasında hurriyyah, hem bireysel hakları hem de Batı karşısında ulusal bağımsızlığı temsil eder.

6. Rusça – Свобода (svoboda)

Slav kökenli bir sözcüktür; “serbestlik, bağımsızlık” anlamı taşır.
Çarlık döneminden Sovyetler’e kadar özgürlük kavramı birçok dönüşüme uğramıştır.
Sovyet ideolojisinde özgürlük, bireyci değil; kolektif sorumluluğa bağlı, sistem içi bir hak olarak tanımlanmıştır.

7. Çince – 自由 (zìyóu)

“自” (zì) = kendi, “由” (yóu) = sebep, izin. Birlikte “kendi tarafından belirlenen” anlamına gelir.
Konfüçyüsçü gelenekte bireyin özgürlüğü değil, toplumun düzeni esastır.
Modern Çin’de “özgürlük” Batı kaynaklı olup daha çok siyasal bağlamda sınırlı ve kontrollü kullanılır.

8. Japonca – 自由 (jiyū)

Çince karakterleri taşır ama Meiji Restorasyonu sonrası Batı etkisiyle bireycilik içeren yeni bir anlam kazanmıştır.
Geleneksel Japon toplumunda “özgürlük” değil, görev ve uyum makbuldür.
Bugünkü kullanımında bireysel seçimler ön planda olsa da kolektif sorumluluk vurgusu sürer.

9. İspanyolca – Libertad

Latince “libertas” kökünden gelir.
Franco diktatörlüğü döneminde bastırılmış; demokrasiye geçişle birlikte yeniden önem kazanmıştır.
Latin Amerika’da hem sömürge karşıtı bağımsızlık hareketlerinin hem de sosyal mücadelelerin temel kavramıdır.

10. İtalyanca – Libertà

Yine Latince libertas kökünden gelir.
Orta Çağ ve Rönesans’ta Floransa gibi kent devletlerinde siyasal anlamda öne çıkmıştır.
Modern İtalya’da anayasal haklar, ifade özgürlüğü ve sivil toplumun gücüyle birlikte düşünülür.

11. Farsça – Azadi (آزادی)

“Azad” kelimesinden türetilmiştir; anlamı “serbest, bağlı olmayan”dır.
Kökeni Ahameniş İmparatorluğu’na kadar gider ve tarihsel olarak hem sınıfsal hem siyasal bir ayrıcalığı ifade eder.
İran’da Azadi, 1979 devrimi, kadın hareketleri ve ifade özgürlüğü gibi birçok tarihsel dönemeçte kilit kavram olmuştur.

Isaiah Berlin’in “İki Özgürlük Kavramı” Makalesinden 10 Temel Fikir

1.Özgürlüğün İki Biçimi Vardır: Negatif ve Pozitif

•Negatif özgürlük: Müdahale olmaması. “Başka biri tarafından engellenmeden bir şeyi yapma özgürlüğü.”

•Pozitif özgürlük: Kendi kendini yönetme. “Kendi efendisi olma” anlamında özgürlük.

2.Negatif Özgürlük, Liberalizmin Temelidir

•Bireyin özel alanına devletin veya başkasının müdahale etmemesi gerektiğini savunur.

•Temel sorusu: “Beni kim, ne kadar engelleyebilir?”

3.Pozitif Özgürlük, Totaliterizme Kapı Aralayabilir

•Kişinin “gerçek benliği” adına dıştan gelen bir baskıyla özgürleştirileceği iddiası, otoriterliğe yol açabilir.

•Devlet, “senin adına senin iyiliğini” bildiğini öne sürerek özgürlüğü bastırabilir.

4.Bireysel Özerklik Vazgeçilmezdir

•Berlin’e göre bireyin kendi kararlarını vermesi, ahlaki ve siyasal olgunluğun temelidir.

•Bu, yalnızca negatif değil, sınırlandırılmış bir pozitif özgürlük anlayışını da içerir.

5.Ahlaki Plüralizm Vurgusu Yapar

•Berlin’e göre dünyada birden fazla iyi vardır ve bu iyi değerler çoğu zaman çatışır.

•Bu yüzden tek bir “doğru” yaşam ya da rejim fikri tehlikelidir.

6.Negatif Özgürlük, Gerçek Tehlikelere Karşı Bir Kalkan Sağlar

•Polis devleti, sansür, mülkiyetin keyfi alınması gibi durumlara karşı bireyin korunması için gereklidir.

7.Pozitif Özgürlük, Bireyin Kendi İçsel Zincirlerinden Kurtulmasıdır – Ama Risklidir

•Örneğin bir tiran, “senin gerçek çıkarını ben biliyorum” diyerek baskı uygulayabilir.

8.Özgürlük ile Demokrasi Aynı Şey Değildir

•Demokrasi halkın iktidarıdır, ama bu çoğunluk tahakkümüne de yol açabilir. Özgürlük bireyin alanına dair bir meseledir.

9.Modern İdeolojilerin Tehlikesi: “Gerçek Benlik” Fikri

•Berlin’e göre Hegel’den itibaren gelen bir çizgide, bireyin kendi iradesini anlamadığı varsayılıp, “aydın” sınıflar tarafından yönlendirilmesi fikri meşrulaştırılmıştır.

10.Özgürlük, Mutluluk ya da Erdemle Karıştırılmamalıdır

•Bir birey mutsuz ya da ahlaken zayıf olabilir, ama yine de özgürdür. Özgürlüğü başka değerlerle özdeşleştirmek, onu yok eder.

Suyun 5 Büyük Bilimsel Gizemi

1. İki sıvı faz hipotezi (Liquid–Liquid Phase Transition)

Bazı fizikçiler suyun tek bir sıvı fazı olmadığını öne sürer.

Hipoteze göre:
• LDL (Low Density Liquid) → düşük yoğunluklu yapı
• HDL (High Density Liquid) → yüksek yoğunluklu yapı

Bu iki yapı süper soğutulmuş su içinde birbirine dönüşebilir.

Bu model:
• yoğunluk anomalilerini
• ısı kapasitesi anomalilerini

açıklayabilir.

Ancak problem şu:

Bu geçişi doğrudan gözlemek çok zordur çünkü su o sıcaklıklarda hızla donar.

Kaynak:
Poole et al., Nature, 1992.

2. Süper soğutulmuş su davranışı

Su bazen donma noktasının çok altına kadar sıvı kalabilir.

Örneğin:
• −20 °C
• hatta −40 °C

civarına kadar sıvı kalabildiği gözlemlenmiştir.

Bu durumda:
• yoğunluk
• viskozite
• ısı kapasitesi

çok hızlı değişir.

Bu bölge fizikçiler tarafından “no man’s land” olarak adlandırılır çünkü deney yapmak çok zordur.

3. Hidrojen bağlarının gerçek yapısı

Su molekülleri arasında:

hidrojen bağları vardır.

Ancak bu bağların:
• ömrü
• geometrisi
• kolektif davranışı

tam olarak anlaşılmış değildir.

Bir hidrojen bağının ortalama ömrü:

\sim 1 \text{ pikosaniye}

olmasına rağmen sıvı su çok düzenli davranışlar gösterir.

Bu yüzden araştırmacılar suyu bazen şöyle tanımlar:

“An ever-changing network.”
(sürekli değişen bağ ağı)

4. Suyun kuantum etkileri

Hidrojen atomu çok hafif olduğu için suyun davranışında kuantum etkileri rol oynar.

Özellikle:
• proton tünellemesi
• kuantum titreşimleri
• izotop etkileri (H₂O vs D₂O)

makroskopik özellikleri etkileyebilir.

Örneğin:
• D₂O (ağır su) farklı yoğunluk ve donma noktalarına sahiptir.

Bu farklar klasik molekül modelleriyle tamamen açıklanamaz.

5. Hidrofobik etki (life mystery)

Su molekülleri apolar molekülleri dışlar.

Bu olay:
• protein katlanması
• hücre zarlarının oluşumu
• DNA yapısı

gibi süreçlerde temel rol oynar.

Ancak:

hidrofobik etkinin tam mikroskobik mekanizması hâlâ tartışmalıdır.

Bazı modeller:
• entropi artışı
• su yapısının reorganizasyonu

ile açıklar.

Sonuç

Su sıradan bir molekül gibi görünür:

H_2O

Ama fizikçiler için:
• yoğunluk anomalisi
• faz davranışı
• hidrojen bağı ağı
• kuantum etkileri

nedeniyle en karmaşık sıvılardan biridir.

Bu yüzden Nobel ödüllü fizikçi Philip Ball şu ifadeyi kullanır:

“Nothing in chemistry is more mysterious than water.”

Suyun 70 Anomalisi

Yoğunluk ve hacim anomalileri

1. 4 °C’de maksimum yoğunluğa sahip olması
2. Donarken genleşmesi (%9 hacim artışı)
3. Katı fazın sıvıdan daha düşük yoğunlukta olması
4. Soğudukça genleşme göstermesi (0–4 °C arası)
5. Basınç altında yoğunluk değişiminin alışılmadık olması
6. Yoğunluk eğrisinin doğrusal olmaması
7. Soğuk suda hacim sıkışabilirliğinin artması
8. Donma sırasında kristal kafesin açık yapıda olması
9. Su moleküllerinin tetrahedral yerleşimi
10. Düşük sıcaklıklarda hacim dalgalanmalarının artması

⸻

Termodinamik anomaliler

11. Çok yüksek özgül ısı kapasitesi
12. Yüksek buharlaşma ısısı
13. Yüksek erime ısısı
14. Yüksek kaynama noktası
15. Yüksek donma noktası (benzer moleküllere göre)
16. Yüksek kritik sıcaklık
17. Yüksek kritik basınç
18. Düşük sıcaklıklarda ısı kapasitesinin artması
19. Negatif termal genleşme bölgesi
20. Basınca karşı sıra dışı faz davranışı

⸻

Faz davranışı anomalileri

21. Çok sayıda buz fazı (≈20 faz)
22. Basınç arttıkça erime noktasının düşmesi
23. Süper soğutulabilme yeteneği
24. Cam benzeri amorf buz oluşturabilmesi
25. Yüksek basınçta yeni buz fazları oluşması
26. Buzun düşük sürtünme katsayısı
27. Buz kristallerinin altıgen yapısı
28. Farklı yoğunlukta amorf buz fazları
29. Basınç altında buz faz geçişleri
30. Sıvı suyun iki farklı yapı modeli (LDL/HDL teorisi)

⸻

Yüzey ve akış anomalileri

31. Çok yüksek yüzey gerilimi
32. Kapiler yükselme yeteneği
33. Düşük viskozite (güçlü bağlara rağmen)
34. Viskozitenin sıcaklıkla sıra dışı değişimi
35. Basınca bağlı viskozite anomalisi
36. Mikro damlacıkların stabilitesi
37. Hidrofilik yüzeylere güçlü adezyon
38. Su damlacıklarının küresel şekil eğilimi
39. Yüzeyde hidrojen bağlarının yeniden düzenlenmesi
40. İnce su filmlerinin beklenenden stabil olması

⸻

Elektriksel anomaliler

41. Çok yüksek dielektrik sabiti (~80)
42. Yüksek elektriksel polarite
43. İyonları güçlü çözme yeteneği
44. Proton iletkenliği (Grotthuss mekanizması)
45. Elektrik alanına karşı yapısal reorganizasyon
46. İyon hidratasyon kabuklarının stabilitesi
47. Su kümelerinin elektrik dipol momenti
48. Hidrojen bağlarının elektrik alanla değişmesi
49. Elektrik alan altında faz davranışı değişimi
50. İyon çözünürlüğünün sıcaklıkla beklenmeyen değişimi

⸻

Moleküler yapı anomalileri

51. Molekülün 104.5° açılı geometriye sahip olması
52. Moleküller arası hidrojen bağı ağı
53. Ortalama 3–4 hidrojen bağı oluşturabilmesi
54. Dinamik hidrojen bağı kırılması ve oluşması
55. Tetrahedral sıvı yapı eğilimi
56. Yerel buz benzeri kümelerin oluşması
57. Sıvı halde kısa menzilli düzen
58. Basınç altında yapı reorganizasyonu
59. Suyun iki sıvı faz hipotezi
60. Moleküler kümelerin sürekli değişmesi

⸻

Kimyasal ve biyolojik anomaliler

61. Evrensel çözücü olması
62. Çok sayıda iyon ve molekülü çözebilmesi
63. Asit-baz reaksiyonlarında merkezi rol
64. Otoiyonizasyon (H₃O⁺ ve OH⁻ oluşumu)
65. Biyokimyasal reaksiyonları stabilize etmesi
66. Protein katlanmasında hidrofobik etki yaratması
67. Hücre içi çözücü olarak stabil olması
68. DNA ve proteinlerin yapısını stabilize etmesi
69. Biyolojik sıcaklık aralığında sıvı kalması
70. Yaşamın sürdürülebilmesi için kritik fiziksel özellikler göstermesi