1. Çok çalış

Özellikle bir şirketin ilk dönemlerinde yoğun çalışmanın yerini tutacak kısa bir yol olmadığını düşünüyor. Musk, ilk şirketini kurduğu dönemde ofiste uyuduğunu, YMCA’de duş aldığını ve haftanın yedi günü kod yazdığını anlatıyor.

2. Rakiplerini motivasyona dönüştür

Musk’ın hesabı basit: Rakibiniz haftada 50 saat, siz 100 saat çalışıyorsanız aynı verimlilik düzeyinde teorik olarak iki kat iş üretebilirsiniz. Musk bu düşünceyi girişimcilere verdiği tavsiyelerde açıkça dile getiriyor.

3. İnsanlara takıntılı olacak kadar önem ver

Bir şirket yalnızca ürün, teknoloji ya da sermayeden oluşmaz. Onu meydana getiren insanların niteliği şirketin niteliğini belirler. Dolayısıyla yalnızca iyi bir ürün değil, iyi bir ekip kurmak gerekir.

4. Gürültüyü değil, sinyali takip et

Yaptığınız her iş için şu soruyu sorun: “Bu, ürünü gerçekten daha iyi hale getiriyor mu?” Getirmiyorsa bırakın. Hareket halinde olmakla ilerlemek aynı şey değildir.

5. İlk prensiplerden düşün

Musk’ın fizik eğitiminden de taşıdığı temel yaklaşım bu: Bir problemi mevcut örneklerden hareketle çözmek yerine en temel doğrularına kadar parçalayın ve çözümü oradan yeniden kurun. Musk bunu “analogy” ile düşünmenin alternatifi olarak tanımlıyor.

6. Riski şimdi al

Yaş ilerledikçe sorumluluklar ve vazgeçilecek şeylerin maliyeti artar. Bu nedenle büyük bir risk alınacaksa, bunu hayatın daha erken dönemlerinde yapmak daha kolaydır.

POWER

• A Case of Exploding Mangoes — Mohammed Hanif
• A Dictator Calls — Ismail Kadare
• A History of Reading — Alberto Manguel
• Felon — Reginald Dwayne Betts
• Free — Lea Ypi
• Glory — NoViolet Bulawayo
• In Cold Blood — Truman Capote
• Jerusalem — Gonçalo M. Tavares
• Kleptopia: How Dirty Money Is Conquering the World — Tom Burgis
• Lula Dean’s Little Library of Banned Books — Kirsten Miller
• Men Who Hate Women — Laura Bates
• Nineteen Eighty-Four — George Orwell
• One Day, Everyone Will Have Always Been Against This — Omar El-Akkad
• Putin’s Russia — Anna Politkovskaya
• The Crucible — Arthur Miller
• The Feast of the Goat — Mario Vargas Llosa
• The Grapes of Wrath — John Steinbeck
• The Second Sex — Simone de Beauvoir
• Unfree Speech: The Threat to Global Democracy and Why We Must Act — Joshua Wong & Jason Y. Ng

CONTROL

• A Clockwork Orange — Anthony Burgess
• Ai Weiwei on Censorship — Ai Weiwei
• Animal Farm — George Orwell
• Blindness — José Saramago
• Brave New World — Aldous Huxley
• Careless People: A Story of Where I Used to Work — Sarah Wynn-Williams
• Fahrenheit 451 — Ray Bradbury
• Naked Lunch — William S. Burroughs
• One Flew Over the Cuckoo’s Nest — Ken Kesey
• The Accusation — Bandi
• The Burnout Society — Byung-Chul Han
• The Handmaid’s Tale — Margaret Atwood
• The Hunger Games — Suzanne Collins
• The Melancholy of Resistance — László Krasznahorkai
• The Memory Police — Yōko Ogawa
• The Noise of Time — Julian Barnes
• The Trial — Franz Kafka

VOICE

• A Thousand Splendid Suns — Khaled Hosseini
• Another Country — James Baldwin
• Are You There God? It’s Me, Margaret — Judy Blume
• Born a Crime — Trevor Noah
• Decolonizing the Mind — Ngũgĩ wa Thiong’o
• Erasure — Percival Everett
• Gender Queer — Maia Kobabe
• Girl, Woman, Other — Bernardine Evaristo
• Hard Like Water — Yan Lianke
• Heartstopper — Alice Oseman
• I Know Why the Caged Bird Sings — Maya Angelou
• Invisible Man — Ralph Ellison
• Milk and Honey — Rupi Kaur
• My Friends — Hisham Matar
• My Pen Is the Wing of a Bird — Afghan Women
• Nineteen Minutes — Jodi Picoult
• Olhos d’Água — Conceição Evaristo
• On Earth We’re Briefly Gorgeous — Ocean Vuong
• Stamped: Racism, Antiracism, and You — Jason Reynolds & Ibram X. Kendi
• Swimming in the Dark — Tomasz Jędrowski
• That Hair — Djaimilia Pereira de Almeida
• The Absolutely True Diary of a Part-Time Indian — Sherman Alexie
• The Adventures of Huckleberry Finn — Mark Twain
• The Catcher in the Rye — J.D. Salinger
• The Color Purple — Alice Walker
• The Dark Side of Skin — Jeferson Tenório
• The God of Small Things — Arundhati Roy
• The Hate U Give — Angie Thomas
• The Metamorphosis — Franz Kafka
• The Satanic Verses — Salman Rushdie
• The Three Marias: New Portuguese Letters — Maria Isabel Barreno, Maria Teresa Horta, Maria Velho da Costa
• The Vegetarian — Han Kang
• Their Eyes Were Watching God — Zora Neale Hurston
• There There — Tommy Orange
• Things Fall Apart — Chinua Achebe
• This Book Is Gay — Juno Dawson
• To Kill a Mockingbird — Harper Lee
• We Are Displaced — Malala Yousafzai
• We Are Not Numbers: The Voices of Gaza’s Youth — Ahmed Alnaouq & Pam Bailey

MEMORY

• Beloved — Toni Morrison
• Half of a Yellow Sun — Chimamanda Ngozi Adichie
• Istanbul: Memories and the City — Orhan Pamuk
• Looking at Women Looking at War — Victoria Amelina
• Maus — Art Spiegelman
• Oblivion: A Memoir (El olvido que seremos) — Héctor Abad Faciolince
• One Hundred Years of Solitude — Gabriel García Márquez
• Pachinko — Min Jin Lee
• Patriot — Alexei Navalny
• Persepolis — Marjane Satrapi
• Soldiers of Salamis — Javier Cercas
• The Bastard of Istanbul — Elif Shafak
• The Book Thief — Markus Zusak
• The Books of Jacob — Olga Tokarczuk
• The Diary of a Young Girl — Anne Frank
• The House of the Spirits — Isabel Allende
• The Kite Runner — Khaled Hosseini
• The Last Kabbalist of Lisbon — Richard Zimler
• The Machine to Make Spaniards — Valter Hugo Mãe
• The Most Secret Memory of Men — Mohamed Mbougar Sarr
• The Murmuring Coast — Lídia Jorge
• The Return — Dulce Maria Cardoso
• The Sympathizer — Viet Thanh Nguyen
• The Unbearable Lightness of Being — Milan Kundera
• Wild Swans — Jung Chang

1) Fauna – Su Böreği

2) Basta Neo Bistro – Sakatat Yahnisi

3) The Salaş – Yağlı Kara

4) Nazende – Oğlak Sarma

5) Balıkçı Kahraman – Salatalar / Mısır Ekmeği / Lakerda

6) Şişçi Volkan Antalya – Sahanda Yumurta

7) 7 Mehmet Antalya – Düve Memesi

8) Seraf Vadi İstanbul – Soğan Dolması

9) Lipsos Otel Restoran Karaburun (Ata’nın Yeri) – Balık Yumurta

10) Zeytinbağı Otel Kazdağları – Sübye Yahni

Karar verirken gereğinden fazla düşünüyorsanız, büyük olasılıkla sürekli ertelemelerle, zihinsel enerjinizi tüketmekle ve çoğunlukla hareketsizlikle başa çıkmaya çalışıyorsunuzdur.

Bu tuzaktan kaçınmak için etkili ve pratik stratejiler:

1. Kararları “stratejik” ve “operasyonel” olarak ayırıp, her verdiğiniz kararın kritik olmayacağını hatırlayın.

“Hangi ayakkabıyı almalıyım?” → operasyonel
“İş değiştirip taşınmalı mıyım?” → stratejik

Operasyonel kararlar için 5 dakika kuralı koy → 5 dakikada karar ver, geç.

2. “Sabit kalmak/harekete geçmek Seçenekleri” perspektifini kullanın.

En basit bakış açısıyla, vereceğiniz kararla ya şu anki durumunuza devam edersiniz ya da seçenekleri denemiş olursunuz.

Durumunu daha net görebilmek için “Şu anki yolumdan sapmazsam ne kaybederim?” sorusu faydalı olabilir.

3. “Yeterince İyi” Prensibini Benimseyin

Mükemmel kararın olmadığını bugüne kadar öğrenmiş olduğunuza eminim. Araştırma, analiz ve ihtimal hesapları sizi tüketmeden, “yeterince iyi olanı” seçebilirsiniz.

Zihinsel parazitten kurtulmak için kararın hedeflediğinin %80’ini karşılıyorsa ilerlemekte sakınca olmayabilir.

4. Karar Süresine Zaman Limiti Koyun

Zihnin gezmeyi sever ve kolay kolay yorulmaz. Siz yine de, vereceğiniz kararın çevresinde dönüp durmasına izin vermeyin.

Küçük kararlar → 5–15 dakika
Orta seviye → 1–2 gün
Hayatınızı çok etkileyecek kararlar → 2 hafta düşünme süreleri yeterli olabilir. Bir kere kararı verince harekete geçmek için gecikmeyin.

5. Araştırdığınız Kaynakları Sınırlayın

“Daha fazla veri = daha doğru karar” sanısı genellikle daha iyi sonuç vermeyebilir. Bilgi arttıkça analiz yükü de artar.

Örneğin, 3 sağlam ve güvenilir kaynaktan fazla araştırma yapmama kuralını uygulayabilirsiniz.

6. Kararınızı Yazıya Dökün

Araştırmalar zihin içindeki dağınık düşüncelerin kağıda döküldüğünde mantık kazandığını gösteriyor.

Bir “Karar defteri” tutabilirsiniz. Seçenekleri, artılar-eksileri hatta hislerini de yazabilirsin. Okudukça durumun netleşmeye başlayacağını göreceksiniz.

7. “Tersine Test” Kullanın

Karardan kaçınmaya neden olan düşünceyi tersine çevirmeyi deneyebilirsiniz:

“Ya yanlış yaparsam?” yerine “En kötü ne olabilir ve bu beni nasıl etkiler?” diye sorgulayabilirsiniz.

Sonuçta gereğinden fazla düşünme (Overthinking), zihinsel verimliliği bozar, özgüveni kemirir ve eylemsizliği besler. Belirsizlikle barışık olmayı, yeterince iyiyi seçmeyi ve zihni dışsallaştırarak netleşmeyi öğrenmek bu tuzaktan çıkışın temel anahtarıdır.

Beklettiğiniz kararlarınız varsa sonuca varmanın tam zamanıdır.