Loading...

Başarılı bir e-devlet projesi nasıl yapılır?

Terimin aslı 2014 yılında OECD’nin “digital government” kelimesini daha kolay “egovernment” kelimesi ile değiştirmesi ile oluşmuştur. E-government, elektronik hükümet anlamına gelmektedir. Devlet ile hükümet iki farklı terimdir. Ancak Türkçe’ye çevrilirken muhtemelen anlamı güçlendirmek için e-devlet kullanılmıştır. Bu nedenle tasvip etmediğim halde anlaşılmasını sağlamak için yaygınlaşmış olan e-devlet terimini kullanacağım.
E-devlet kısaca vatandaşın devlet hizmetlerini dijital ortamda alması olarak tanımlanabilir. Bu aynı zamanda hep üzerinde konuştuğumuz dijital dönüşümün hükümet ölçeğinde gerçekleştirilmesidir. Bu ölçekte dijital dönüşümü tanımlamak gerekirse, öncelik vatandaşın internet bağlantısına sahip olması, devamında ise vatandaşlık ihtiyaçlarını karşılayacak şekilde dijital ortamı kullanması söylenebilir. Bankalar gibi devletler de toplamda bütün faaliyetlerini dijitale dönüştürmek istemektedir. Ancak sonuç bankalardan farklı olarak bir dijital toplum elde etmektir.
Koronavirüs bize bu hizmetlerin dijital ortamda olmasının ne kadar önemli olduğunu gösterdi. Zira yönetimi dönüştürerek hayatı ve işi sadeleştirmek aksayan bir anda bile devletin çalışması şansını verebilir. Bir vatandaşın yapabileceği faaliyetler listesi vergi ve ticari faaliyetlerle başlar, evlilik, boşanma ve emlak işlerine adar devam eder. Son dört faaliyetin internet veya dijital bir ortamda yapılması teknik açıdan çok kolay olsa da, pratikte güvenlik gibi nedenlerle dijitalden yapılması pek de iyi olmayacaktır.
Özellikle ticari faaliyet gösterecek şirketler ve şahıslar için çevrim içi şirket kurabilmek, bankacılık işlemlerini gerçekleştirmek, vergi beyannamelerini düzenlemek, e-oturum gibi komplike faaliyetleri gerçekleştirmek çok önemlidir.
Tabii devletin vermesi gereken kimlik ve her türlü otantikasyon için gerekli olan işlemler de e-devletin önemli parçalarından biridir. Ancak şunu da unutmamalı, iyi bir e-devlet projesi bu hizmetler için talep toplamaktan ziyade, hizmetin çıktılarını da e-devlet üzerinden gerçekleştirmek durumundadır.
İyi bir e-devlet projesi benim daha önceki yazılarımda da bahsettiğim, merkezi yönetimden uzak, dağıtılmış, güven ve alt yapıya da sahip olmalıdır.
Korona virüs sayesinde iyi bir e-devletin vatandaşının sağlık bilgilerine sahip olaması ve vatandaşının izni dahilinde bu bilgileri gerekli kurumlarla yeteri kadar ulaştırması da önemlidir.
Türkiye’nin e-devlet projelerinin ilk başladığı dönemlerde, projenin öncelikle hangi veriyi kiminle paylaşması gerektiği konusunda ciddi bir protokol oluşturulması konusunda hükümet yöneticilerini uyarmıştım. Ne yazık ki uyarım o dönemde dikkate alınmamış ve sonrasında orataya çıkan sorunlar nedeniyle el yordamı bir protokol oluşturulmuştu.
Ne yazık ki e-devlet gibi büyük ve çok paydaşlı projelerde, hızlı ve güdümlü aksiyonlar yerine, proaktif olmak çok önemlidir. Proaktif olmaktan kastım, tamamını bir seferde planlamak yerine, süreçte ihtiyaç ne olursa olsun bu ihtiyacı karşılayacak bir planlama yapmak, hazırlıksız yakalanmamaktır. Bu sayede binlerce hizmetin hangi sürede ve ne şekilde dijitalleştirileceği de ortaya çıkacaktır.
Dünya’da hükümetlerin e-devlet projelerinin değerlendirmesini OECD ve son birkaç yıldır Birleşmiş Milletler yapmaktadır. Liste son birkaç senedir, devletlerin daha fazla hizmetleri girdikleri için çok oynamıyor.
Geçen hafta e-vatandaşlık hizmetlerini de e-devlet projesinin içine eklemiş olan Estonya’nın bir tanıtımı elime geçti. Avrupa Birliği, NATO ve OECD üyesi olan Estonya’nın nüfusu 1.3 milyon. Estonca, İngilizce ve Rusça konuşuluyor. Kendilerini İskandinav iş kültürüne sahip Kuzey Avrupa ülkesi olarak tanımlıyorlar. Avrupa Komisyonun 2019 raporunda dijital ekonomi ve toplum endeksi ve dijital kamu hizmetleri dalında bir numara.
Estonya’da şirket kurulumu için harcanan süre ortalama 20 dakika. Şirket gelirleri eğer bünyede kalıyorsa kurumlar vergisi yok. Sanıyorum bu nedenle dünya çapındaki birçok startup’ın başlangıç noktası olmuş. Bu startup’lar arasında pandemi döneminde ismini çokça duyduğumuz Skype var.
Estonya hükümeti özellikle vergi sistemelerindeki kolaylık konusunda övünüyorlar. Ancak bu konuda da son derece başarılılar. Şirketlerin yğzde98’i online olarak kurulmuş. Vergi beyannamelerinin ise yüzde 95’i online. Estonya e-devlet projesinde 3000’in üzerindeki hizmet dijital olarak veriliyor. Bunlar arasında eNoter’den seçimlere kadar neredeyse her şey var.

Netizenlist.com

İnternet vatandaşlarının buluşma noktası