Daha iyi düşünmenin yolu her zaman daha fazla okumak, daha fazla çalışmak ya da daha fazla bilgi tüketmek olmayabilir. Bazen beynin alıştığı çalışma düzenini bozmak, farklı bağlantılar kurmasını sağlamak için daha etkili olabilir.
İşte denemeye değer 5 yöntem:
1. Kitabı tersten okumaya başlayın
Bir kitabı her zaman ilk sayfasından okumak zorunda değilsiniz. Önce son bölümü okuyup sonucu öğrenin. Ardından başa dönün.
Bu kez “Ne olacak?” sorusu yerine “Buraya nasıl gelindi?” sorusunun peşine düşersiniz. Metindeki neden-sonuç ilişkilerine, yazarın kurduğu ipuçlarına ve savın nasıl geliştirildiğine daha fazla dikkat edebilirsiniz.
2. Duyusal gürültüyü azaltın
20 dakika boyunca karanlık ve sessiz bir ortamda oturun. Telefon yok. Müzik yok. Ekran yok. Mümkün olduğunca az dış uyaran.
Amaç mistik bir deneyim yaşamak değil. Beynin sürekli dışarıdan gelen uyaranlara cevap vermek zorunda kalmadığı kısa bir alan yaratmak.
Asıl değer, dikkatin sürekli bölündüğü bir dünyada kısa süreliğine uyaran akışını kesmek olabilir.
3. Rutininizi küçük bir hareketle bozun
Sağ elinizi kullanıyorsanız birkaç dakika sol elinizle; solaksanız sağ elinizle yazmayı deneyin.
Kısacası amaç sol elle güzel yazmak değil; otomatik pilotu kısa süreliğine kapatmaktır.
4. Hiçbir işinize yaramayacak bir şey öğrenin
Haftada bir kez uzmanlık alanınızın tamamen dışına çıkın.
Fizikçiyseniz sanat tarihi okuyun. Yazılımcıysanız botanikle ilgilenin. Ekonomistseniz müzik teorisine bakın. Tarihçiyseniz elektronik devrelerin nasıl çalıştığını öğrenin.
Disiplinlerarası düşünme üzerine çalışmalar, farklı bilgi alanlarının karşılaşmasının yaratıcılık, perspektif değiştirme ve yeni bağlantılar kurma açısından değerli olduğunu gösteriyor.
Öğrenmede “interleaving” adı verilen, farklı problem veya kavram türlerini birbirine karıştırarak çalışma yöntemi için de dikkate değer kanıtlar var. 26 çalışmayı inceleyen sistematik bir derleme, özellikle birbirine benzeyen kavramları ayırt etmede yöntemin yararlı olabileceğini gösteriyor.
Beyin bazen yeni bilgiden çok, iki eski bilgi arasında daha önce kurulmamış bağlantıdan yararlanır.
5. Katılmadığınız görüşü siz savunun
Kesinlikle katılmadığınız bir düşünce seçin. Sonra 15 dakika boyunca o düşüncenin mümkün olan en güçlü savunmasını yapın.
Karikatürünü değil, en güçlü halini savunun.
Siyasi bir görüş olabilir. Teknolojik bir tartışma olabilir. Ekonomik bir yaklaşım olabilir. Hatta kendi mesleğinizde kesin doğru kabul ettiğiniz bir konu olabilir.
Amaç fikrinizi değiştirmek değil. Kendi fikrinizin hangi varsayımlara dayandığını görmek.
Başka disiplinlerin ve epistemik konumların bakış açısını anlamaya yönelik çalışmalar; perspektif değiştirme, epistemik alçakgönüllülük ve kişinin kendi düşünme biçiminin farkına varmasının karmaşık problemlerde önemli olduğunu gösteriyor.
