Oxford’un 2026 Yılın Kelimesi Adayları Açıklandı: Yapay Zekâ ve Dijital Kültür Öne Çıkıyor
Oxford'un 2026 Yılın Kelimesi adayları doomerism, microdrama, post-literate ve slopaganda. Dijital kültür ve yapay zekânın dile etkileri.
Oxford University Press, 2026 yılının kelimesi için dört adayı açıkladı. Yapay zekâ tarafından üretilen propaganda içeriklerinden okuma kültürünün gerilemesine, dijital dünyanın yarattığı karamsarlıktan kısa video dizilerine kadar uzanan adaylar, teknolojinin yalnızca hayatımızı değil, kullandığımız dili de nasıl değiştirdiğini ortaya koyuyor.
Oxford University Press (OUP), her yıl düzenlediği Oxford Word of the Year (Yılın Kelimesi) seçiminde 2026’nın dört finalistini duyurdu. 32 milyar kelimelik dil veri havuzunun incelenmesi sonucunda belirlenen adaylar, yıl boyunca toplumsal tartışmalarda öne çıkan kavramları ve kültürel değişimleri yansıtıyor.
Bu yılın adayları doomerism, microdrama, post-literate ve slopaganda oldu. Dört kelimenin ortak noktası ise dijital teknolojilerin insan davranışları, bilgi tüketimi ve toplumsal algı üzerindeki etkilerini yansıtmaları.
Slopaganda: Yapay zekâ çağının yeni propaganda biçimi
Listenin teknoloji dünyası açısından en dikkat çekici kelimelerinden biri slopaganda. İngilizcede düşük kaliteli, özensiz içerikleri tanımlamak için kullanılan slop ile propaganda kelimelerinin birleşiminden oluşan kavram, üretken yapay zekâ kullanılarak hazırlanan ve özellikle sosyal medya üzerinden geniş kitlelere dağıtılan düşük kaliteli propaganda içeriklerini ifade ediyor.
Yapay zekâ teknolojilerinin gelişmesi, propaganda üretiminin maliyetini önemli ölçüde azaltırken içeriklerin çok daha hızlı ve büyük ölçekte hazırlanabilmesini mümkün kılıyor. Gerçekçi görüntüler, sahte açıklamalar, yapay zekâ tarafından oluşturulan videolar ve otomatik üretilen sosyal medya paylaşımları, kamuoyunu etkilemek amacıyla kullanılabiliyor.
Oxford’un verilerine göre slopaganda kelimesinin kullanım sıklığı son bir yılda yüzde 1300’ün üzerinde arttı. Bu artış, yapay zekâ tarafından üretilen içeriklerin güvenilirliği ve dijital ortamda gerçek ile kurgu arasındaki sınırın giderek belirsizleşmesi konusunda artan toplumsal kaygıyı da yansıtıyor.
Post-literate: Yazılı kültürün gerilemesi
Post-literate, okuryazarlığın ve yazılı kelimenin toplumsal öneminin belirgin biçimde azaldığı bir dönemi veya toplumu tanımlıyor. Kavram, insanların artık okuyup yazamadığı bir dünyadan çok, yazılı içeriğin kültürel merkezîliğini kaybettiği bir döneme işaret ediyor.
Kısa videolar, sesli içerikler, görsel iletişim araçları ve yapay zekâ tarafından hazırlanan özetler, insanların bilgiye erişim alışkanlıklarını değiştiriyor. Özellikle sosyal medya platformlarında uzun metinlerin yerini giderek daha kısa, görsel ağırlıklı ve hızlı tüketilen içerikler alıyor.
Oxford University Press, bu kavramın öne çıkmasını okuma alışkanlıklarının gerilemesi ve bunun eleştirel düşünme, empati ve bilgi değerlendirme becerileri üzerindeki olası etkilerine yönelik tartışmalarla ilişkilendiriyor. Yapay zekâ sistemlerinin metinleri özetleyebilmesi, soruları yanıtlayabilmesi ve bilgiyi farklı biçimlerde sunabilmesi de yazılı kültürün geleceğine ilişkin yeni soruları gündeme getiriyor.
Doomerism: Geleceğin kaçınılmaz biçimde kötüleşeceğine inanmak
Doomerism, özellikle yapay zekâ ve iklim değişikliği gibi tehditlerin insanlık için kaçınılmaz ve önlenemez felaketlere yol açacağı düşüncesiyle bağlantılı aşırı karamsarlığı ifade ediyor. Yapay zekânın istihdam üzerindeki etkileri, teknolojik sistemlerin kontrol edilebilirliği, çevresel krizler ve küresel belirsizlikler bu kavramın kullanımını artıran başlıca tartışma alanları arasında bulunuyor.
Oxford’un açıklamasına göre kelimenin kullanımı 2026 yılında neredeyse iki katına çıktı. Kavram yalnızca geleceğe yönelik endişeyi değil, olumsuz gelişmelerin artık engellenemeyeceğine yönelik kaderci yaklaşımı da tanımlıyor.
Özellikle yapay zekânın gelişim hızına ilişkin tartışmalarda, teknolojinin yaratabileceği risklerle bu risklerin yönetilebilir olup olmadığı arasındaki görüş ayrılıkları doomerism kavramını daha görünür hâle getiriyor.
Microdrama: Akıllı telefon ekranına sığan diziler
Microdrama, akıllı telefonlarda dikey formatta izlenmek üzere hazırlanan, çok kısa bölümlerden oluşan ve genellikle hızlı gelişen olay örgülerine sahip drama dizilerini tanımlıyor. Çin’de duanju adıyla yaygınlaşan bu format, mobil video tüketiminin yeni eğlence alışkanlıkları oluşturmasının örneklerinden biri.
Geleneksel televizyon dizilerinden farklı olarak microdrama yapımları, kısa sürelerde izleyicinin dikkatini çekmeyi ve bir sonraki bölüme geçmesini sağlamayı hedefliyor. Dikey ekran kullanımı, kısa bölümler ve hızlı anlatım, bu içerikleri akıllı telefon merkezli medya tüketimine uygun hâle getiriyor.
Oxford’un verilerine göre microdrama kelimesinin kullanım sıklığı 2026 yılında üç katına çıktı. Bu gelişme, dijital platformların yalnızca içeriklerin dağıtımını değil, anlatı biçimlerini ve eğlence endüstrisinin üretim modellerini de değiştirdiğini gösteriyor.
Dört kelime, dijital çağın dört farklı yüzü
Oxford’un 2026 adayları birlikte değerlendirildiğinde, teknolojik dönüşümün birbirine bağlı dört farklı sonucu ortaya çıkıyor. Slopaganda, yapay zekâ ile içerik üretiminin bilgi güvenilirliği üzerindeki etkisini; post-literate, yazılı kültürün dijital iletişim karşısındaki değişimini; doomerism, teknolojik ve çevresel tehditlerin yarattığı toplumsal karamsarlığı; microdrama ise yeni nesil içerik tüketim alışkanlıklarını temsil ediyor.
Bu kelimeler, teknolojinin yalnızca yeni araçlar ve hizmetler ortaya çıkarmadığını, insanların dünyayı algılama ve tanımlama biçimlerini de dönüştürdüğünü gösteriyor. Özellikle yapay zekânın gündelik yaşamın giderek daha fazla alanına girmesi, dilde yeni kavramların ortaya çıkmasını hızlandırırken mevcut kelimelere de yeni anlamlar kazandırıyor.
Oxford’un yılın kelimesi seçimi bu açıdan yalnızca dilbilimsel bir değerlendirme değil, aynı zamanda toplumun hangi gelişmelerden etkilendiğini gösteren kültürel bir gösterge niteliği taşıyor.
Kazanan 1 Aralık’ta açıklanacak
Oxford University Press, 2026 yılının kelimesini belirlemek için halk oylamasını da değerlendirmeye alıyor. Oylama 24 Kasım 2026 tarihinde, Greenwich saatiyle 23.59’da sona erecek. Oxford’un dil uzmanları, halkın tercihlerini, kelimelerin kullanım verilerini ve kamuoyundaki tartışmaları birlikte değerlendirerek yılın kelimesini belirleyecek.
Kazanan kelime 1 Aralık 2026 tarihinde açıklanacak. 2025 yılında Oxford’un yılın kelimesi, sosyal medya kullanıcılarını öfkelendirerek etkileşim elde etmeyi amaçlayan içerikleri tanımlayan rage bait olmuştu.
2026 adayları ise dijital kültürün gündeminin yapay zekâ, bilgi güvenilirliği, değişen medya tüketimi ve geleceğe ilişkin kaygılar etrafında şekillendiğini ortaya koyuyor.


